Λεμφοίδημα ονομάζεται το οίδημα ενός τμήματος του σώματος, ιδιαίτερα των άκρων, που προκαλείται από την ανώμαλη συσσώρευση του λεμφικού υγρού. 

Πρόκειται για συχνή επιπλοκή μετά από θεραπευτική αγωγή για τον καρκίνο. Η επίπτωση και η σοβαρότητά του εξαρτώνται από τον τύπο της θεραπείας, την έκταση της τοπικής βλάβης των λεμφαγγείων και την ικανότητα του λεμφικού συστήματος να αντιρροπήσει. Η μείωση της μεταφορικής ικανότητας των λεμφαγγείων, και πιθανώς η επιδείνωση της μικροκυκλοφορίας, οδηγούν σε λεμφοίδημα.

Υπάρχει ενδεδειγμένη θεραπεία για το λεμφοίδημα;

Σύμφωνα με τις παγκόσμιες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Λεμφολογικής Κοινότητας (ESL), η συντηρητική αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος είναι η Ολοκληρωμένη Αποιδήματικη Θεραπεία που περιλαμβάνει: Λεμφική παροχέτευση με ειδική αποιδηματική μάλαξη -Λεμφική Παροχέτευση (MLD), την επίδεση πολλαπλών στρωμάτων, τα ενδύματα συμπίεσης, ασκήσεις, φροντίδα του δέρματος καθώς και οδηγίες προφύλαξης. Σε περιπτώσεις ελεφαντίασης, μετά την συντηρητική αγωγή, μπορεί να ακολουθήσει χειρουργική αντιμετώπιση.

Πού να απευθυνθώ για την θεραπεία;

Σε θεραπευτές που έχουν πιστοποιηθεί από διεθνή ινστιτούτα εκπαίδευσης στην τεχνική Λεμφικής Παροχέτευσης κατά Dr.Vodder (MLD/CDT).

Ποια είναι τα αρχικά συμπτώματα του λεμφοιδήματος;

Αίσθημα βάρους, αδυναμίας, ελαφρύς πόνος, αλλαγή στην υφή του δέρματος, ελαφρύ οίδημα που υποχωρεί μετά την ξεκούραση.

Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος δημιουργίας λεμφοιδήματος;

Με τις καινούριες χειρουργικές τεχνικές (βιοψία φρουρού λεμφαδένα) κατά τις οποίες αφαιρείται μόνο ένας μικρός αριθμός λεμφαδένων μειώνεται η πιθανότητα εμφάνισης λεμφοιδήματος αλλά δεν εκμηδενίζεται. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνεται και να τηρεί τα μέτρα πρόληψης αμέσως μετά το χειρουργείο. Ακόμη και για το παραμικρό οίδημα απαιτείται ειδικό πρόγραμμα αποκατάστασης.

Πόσο συχνή είναι η εμφάνιση του δευτεροπάθους λεμφοιδήματος;

Το 40% των ασθενών που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία για την αντιμετώπιση του καρκίνου με εκτομή λεμφαδένων και συμπληρωματική ακτινοθεραπεία κινδυνεύουν να εκδηλώσουν λεμφοίδημα. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος τα 3 πρώτα έτη μετά το χειρουργείο. Σταδιακά μειώνεται, χωρίς όμως να εκλείπει ποτέ.

Πόσα είδη λεμφοιδήματος υπάρχουν;

Υπάρχουν δύο είδη λεμφοιδήματος. Το πρωτοπαθές λεμφοίδημα και το δευτεροπαθές λεμφοίδημα.
Πρωτοπαθές λεμφοίδημα: Είναι αποτέλεσμα γενετικής δυσλειτουργίας, λόγω ελλιπών λεμφαγγείων. Εάν εμφανιστεί πριν την ηλικία των 35 ετών ονομάζεται “πρώιμο πρωτοπαθές λεμφοίδημα” (είναι το συχνότερο), ενώ μετά το 35ο έτος ονομάζεται  “όψιμο πρωτοπαθές λεμφοίδημα”.
Δευτεροπαθές λεμφοίδημα: Η εμφάνισή του είναι αποτέλεσμα χειρουργικής επέμβασης για την αντιμετώπιση καρκίνου (βλάβη λεμφαγγείων, εκτομή λεμφαδένων), που επιδεινώνεται από την ακτινοθεραπεία. Υπάρχουν περιπτώσεις που το δευτεροπαθές λεμφοίδημα είναι αποτέλεσμα οξείας λοίμωξης από δάγκωμα ερπετού, ή  τσίμπημα μολυσμένου εντόμου, ενώ άλλη αιτία πρόκλησής του είναι η  λοίμωξη από στρεπτόκοκκο του λίπους κάτω από το δέρμα και ονομάζεται “ερυσίπελας”. Σε αυτή την περίπτωση  συνοδεύεται από υψηλό πυρετό, πόνο και  ερυθρότητα. Σε κάποιες περιπτώσεις το δευτεροπαθές λεμφοίδημα προκαλείται από σπάνια τροπικά παράσιτα που προσβάλλουν και κλείνουν τα λεμφαγγεία (φιλαρίαση), ή είναι  μετατραυματικό, προκαλείται, δηλαδή από τραυματισμό ή έγκαυμα.