Η συμβολή της μουσικής είναι πολυδιάστατη και καθοριστική στην ανάπτυξη και διαμόρφωση της προσωπικότητας τού παιδιού.

Η μουσική αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη διανοητική, συναισθηματική και πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου. Ως ιδιαίτερα ευαίσθητο και αποτελεσματικό μέσο προσέγγισης του ανθρώπινου ψυχισμού, η μουσική συμβάλλει ήδη από τα πρώτα χρόνια τής ζωής στη σωματική υγεία, στην ψυχική ηρεμία και στην κοινωνικοποίηση του παιδιού (Campbell, 2001). Παράλληλα, διαπλάθει τον χαρακτήρα του και καλλιεργεί την ευαισθησία του, δημιουργώντας σταθερές βάσεις για την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Η σχέση τού παιδιού με τη μουσική βελτιώνει σημαντικά την ικανότητά του στην ανάγνωση, τη λεκτική έκφραση και τη μαθηματική σκέψη. Αυτό συμβαίνει γιατί η μουσική εκπαίδευση απαιτεί δεξιότητες, όπως πειθαρχία, μνήμη, προσοχή, συντονισμό και συγκέντρωση (Hallam, 2010). Τα παιδιά μαθαίνουν έτσι να οργανώνουν δεδομένα και εικόνες —όπως τις νότες στο πεντάγραμμο—, να αποκωδικοποιούν σύμβολα και να προσεγγίζουν σύνθετα προβλήματα σε διαφορετικά επίπεδα σκέψης, στοιχεία απαραίτητα και σε άλλους τομείς τής μάθησης.

Κάθε στοιχείο τής μουσικής αντιστοιχεί και σε μια διάσταση της ανθρώπινης ανάπτυξης: ο ρυθμός συνδέεται με τη βούληση, η μελωδία με την ανάπτυξη της σκέψης και η αρμονία με το συναίσθημα (Sloboda, 2005). Η μουσική εκπαίδευση αναπτύσσει όχι μόνο τις γνωστικές ικανότητες του εγκεφάλου, αλλά και ολόκληρο το νευρομυϊκό σύστημα, συμβάλλοντας έτσι στην πιο ολοκληρωμένη και ισορροπημένη ανάπτυξη του παιδιού (Schellenberg, 2004). Μέσα από αυτή τη διαδικασία αυξάνεται η συνεργατικότητα, η αυτοσυγκέντρωση και οι μνημονικές ικανότητες, ενώ ενισχύεται η ικανότητα ομιλίας, όρασης και ακοής. Το παιδί αποκτά αυτοεκτίμηση, αυτοπεποίθηση και σεβασμό προς τον εαυτό του και τους άλλους. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η μουσική λειτουργεί ως μέσο έκφρασης τόσο θετικών, όσο και αρνητικών συναισθημάτων. Με αυτόν τον τρόπο διοχετεύει δημιουργικά την ευαισθησία τού παιδιού, συμβάλλοντας στην κατάκτηση της πειθαρχίας, της αντοχής, της ωριμότητας και της ψυχικής ισορροπίας (North & Hargreaves, 2008). Η δημιουργικότητα και η φαντασία που αναπτύσσονται μέσα από τη μουσική πλουτίζουν τη ζωή τού παιδιού και του προσφέρουν ένα πρόσθετο, ισχυρό εκφραστικό εργαλείο.

Ως προς την κατάλληλη ηλικία έναρξης ενασχόλησης των παιδιών με τη μουσική, μπορούν να ξεκινήσουν συστηματική μουσική εκπαίδευση από την ηλικία των 5–6 ετών, καθώς τότε αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τη μαθηματική αξία των νοτών και το θεωρητικό υπόβαθρο που απαιτεί η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου (Gordon, 2003). Ωστόσο, η επαφή με τη μουσική ωφελεί ήδη από την προσχολική ηλικία: μέσα από το συμβολικό παιχνίδι, το τραγούδι και τον χορό, το παιδί εκφράζει τα συναισθήματα και τις ανάγκες του, ακόμη και όταν δεν έχει αναπτύξει πλήρως τη λεκτική του ικανότητα. Επιπλέον, η πρώιμη αυτή επαφή βοηθά στην κατανόηση απλών μαθηματικών εννοιών, στην εξάσκηση των αισθήσεων και στην οξύτερη αντίληψη του περιβάλλοντος (Trehub, 2003).

Τέλος, η επιλογή μουσικού οργάνου συχνά προβληματίζει τους γονείς, ωστόσο η διαδικασία μπορεί να είναι πιο απλή και φυσική από όσο φαντάζονται. Συνιστάται να παρατηρούν τη συμπεριφορά τού παιδιού τους, καθώς τα μικρά παιδιά τείνουν να μιμούνται τους ήχους που προτιμούν. Κατόπιν, μπορούν να δημιουργήσουν μαζί μουσικά παιχνίδια και να δώσουν στο παιδί την ευκαιρία να δοκιμάσει διαφορετικά όργανα. Σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι οι βασικές μουσικές γνώσεις εκπαιδεύουν τον εγκέφαλο και αποτελούν ανεκτίμητη βάση για την εκμάθηση οποιουδήποτε μουσικού οργάνου αργότερα (Woody, 2004).

Πηγές

• Campbell, D. (2001). The Mozart Effect for Children: Awakening Your Child's Mind, Health, and Creativity with Music. William Morrow.
• Gordon, E. E. (2003). A Music Learning Theory for Newborn and Young Children. GIA Publications.
• Hallam, S. (2010). The power of music: Its impact on the intellectual, social and personal development of children and young people. International Journal of Music Education, 28(3), 269–289.
• North, A. C., & Hargreaves, D. J. (2008). The Social and Applied Psychology of Music. Oxford University Press.
• Schellenberg, E. G. (2004). Music lessons enhance IQ. Psychological Science, 15(8), 511–514.
• Sloboda, J. A. (2005). Exploring the Musical Mind: Cognition, Emotion, Ability, Function. Oxford University Press.
• Trehub, S. E. (2003). The developmental origins of musicality. Nature Neuroscience, 6(7), 669–673.
• Woody, R. H. (2004). The motivations of exceptional musicians. Music Educators Journal, 90(3), 17–21.